SMS คือ จุดเริ่มต้นของการแชตผ่านมือถือ ที่หลายคนชอบคุยผ่าน SMS เพราะไม่อยากจะโทรศัพท์ (เพราะบางประเทศเสียค่ารับโทรศัพท์) แต่ที่มันไม่ฮิตมากมายก็เพราะการเสียค่าใช้จ่ายเป็นรายครั้ง จนเมื่อถึงยุคสมาร์ทโฟนที่มือถือต่ออินเทอร์เน็ตตลอดเวลา การแชตผ่านมือถือก็แจ้งเกิดอีกครั้ง ซึ่งฮีโร่แห่งวงการขณะนี้ก็หนีไม่พ้นมือถือแบล็กเบอร์รี่ (BlackBerry) ผู้ทำแอพฯ แชตสำหรับผู้ใช้แบล็กเบอร์รี่โดยเฉพาะชื่อว่า "แบล็กเบอร์รี่ แมสเซ็นเจอร์ (BBM: BlackBerry Messenger)" เพราะการแชตผ่าน BBM ไม่เสียค่าใช้จ่ายเป็นรายครั้ง (ทุกข้อความทำการรับ-ส่งผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเหมือนๆ กับอีเมล์) ทั้งยังมั่นใจว่าข้อความถึงอีกฝ่ายอย่างแน่นอน สำหรับแบล็กเบอร์รี่ BBM ถือเป็นจุดขายที่สองรองจากรับส่งอีเมล์แบบเรียลไทม์

            และยิ่งเวลาผ่านไปสมรภูมิสมาร์ทโฟนยิ่งมีคู่แข่งเพิ่ม โดยระบบปฏิบัติการของมือถือแตกตัวออกไปเรื่อยๆ และมากยิ่งกว่าระบบปฏิบัติการบนคอมพิวเตอร์ ไม่ว่าจะเป็น ไอโอเอสของแอปเปิ้ล แอนดรอยด์ของกูเกิล วินโดวส์ โฟน ของไมโครซอฟท์ บาดาของซัมซุง ฯลฯ การคิดค้นระบบแชตที่สามารถใช้งานรับส่งข้อความแชตไปหามือถือทุกระบบปฏิบัติจึงเป็นภารกิจที่ท้าทาย และเป็นธุรกิจที่ใหญ่ เนื่องจากการรันตีได้ว่าจะมีฐานผู้ใช้ที่มาก (เพราะใครๆ ก็ชอบการแชตผ่านมือถือ) และมีการใช้แอพฯ ทุกวันและต่อเนื่อง จึงทำให้วันนี้มีแอพฯ แชตผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด

            นอกจากนี้แล้วแอพฯ แชตยังพยายามอัปเกรดตัวเองให้เป็นยิ่งกว่าแค่การแชตผ่านตัวอักษร และส่งอีโมติค่อน (Emoticon) แต่ทำให้เป็นศูนย์กลางการสื่อสารทุกรูปแบบในแอพฯ เดียว ไม่ว่าจะเป็น ส่งข้อความ, ส่งเสียง, ส่งภาพ (ส่งรูปที่ถ่ายจากมือถือและวาดภาพส่งไป), ส่งพิกัดตำแหน่ง, โทรศัพท์ (ทั้งแบบคุยด้วยเสียงและเห็นหน้า)  

ปัจจุบันแอพฯ แชตที่ได้รับความนิยมจากทั้งชาวไทยและชาวโลกมีมากมาย ได้แก่ WhatsApp, LINE, WEChat, Cubic, KiK Messenger, KaKaotalk และคู่แข่งยักษ์ใหญ่ที่มองข้ามไม่ได้คือ Facebook Messenger

            ต่อจากนี้เราจะทำการวิเคราะห์กันว่า เมื่อแอพฯ แชตแจ้งเกิดใครกันบ้างที่ได้และเสียจากเทรนด์ฮิตนี้

* แอพฯ แชตแรง ค่ายมือถือเซ็ง

ทุกๆ สิ้นปีค่ายมือถือทั่วโลกต่างโปรโมทยอดอวยพรที่ส่งหากันผ่าน SMS แต่ยอดเหล่านี้ลดลงอย่างน่าใจหายบางรายลดลงถึง 50% เพราะคนที่ใช้สมาร์ทโฟนหันไปอวยพรกันผ่านแอพฯแชต ทำให้รายได้ส่วนนี้หายไปกับตา คาดว่าค่ายมือถือทั่วโลกสูญเสียรายได้จาก SMS ไปกับแอพฯ แชตรวมๆ กันแล้วถึง 7.3 แสนล้านบาทในปีนี้

* เพราะ พีซี-มือถือ แตกต่างกัน แอพฯ แชตจึงสำเร็จต่างกัน

            สิ่งที่น่าสังเกตสำหรับวงการแอพฯ แชตข้อแรกก็คือ ทำไมโปรแกรมแชตที่ฮิตกันบนพีซีเมื่อมาทำในรูปแบบแอพฯ บนมือถือ อย่าง MSN Messenger, Skype, ICQ กลับไม่ฮิตเหมือนกับแอพฯ ที่ออกแบบมาสำหรับแชตบนมือถือโดยเฉพาะ นั่นก็เพราะว่า พีซี และ มือถือ ไม่เหมือนกัน กล่าวคือ แอพฯ แชตบนมือถือ ทันทีที่คุณติดตั้งและเริ่มต้นใช้งานมันจะทำการดึงรายชื่อเพื่อนจากสมุดโทรศัพท์มาให้คุณเลย ซึ่งเพื่อนที่มีรายชื่อบนมือถือ ล้วนแต่เป็นเพื่อนที่คุณรู้จักจริงๆ (ไม่อย่างนั้นจะได้เบอร์มือถือเขามาได้อย่างไร) แตกต่างกับเพื่อนในพีซี ซึ่งมีทั้งเพื่อนร่วมงาน กิ๊ก ฯลฯ เต็มไปหมด
ซึ่งเทคนิคการดึงรายชื่อเพื่อนจากสมุดโทรศัพท์มาให้เราโดยอัตโนมัติแบบนี้ มีต้นฉบับมาจากฟีเจอร์ Import Address Book ที่ทำให้เฟซบุ๊กฮิตทั่วโลกในช่วงเวลาข้ามคืน เพราะเมื่อคุณเข้าสู่ระบบด้วยอีเมล์ใดๆ ระบบก็จะดึงรายชื่อเพื่อนในอีเมล์มาให้คุณส่งเชิญมาร่วมเป็นเพื่อนคุณในเฟซบุ๊กได้ทันที

* กฎเหล็กประกันความสำเร็จของแอพฯ แชต

การที่แอพฯ แชตใดๆ จะฮิตได้ ไม่ใช่แค่มีฟีเจอร์หรูหราอัดแน่นจนเต็มแอพฯ แต่สิ่งที่สำคัญเบื้องต้นคือ ความเสถียรของการรับ-ส่งข้อความ กล่าวคือ เมื่อกดส่งต้องถึงอีกฝั่งทันที รองลงมาคือ การสร้างให้ครอบคลุมกับทุกระบบปฏิบัติการ ซึ่งรวมถึงการข้ามระบบปฏิบัติการด้วย เช่น จากมือถือ ไปยัง คอม และแท็ปเบล็ต พีซีเป็นต้น ส่วนสุดท้ายคือ ความน่ารักของอีโมติค่อน ที่เป็นส่วนสำคัญทำให้การสื่อสารด้วยข้อความทำได้เร็วขึ้น และเพิ่มอรรถรสระหว่าคู่สนทนามากยิ่งขึ้น

* ถอดรหัส Line แอพฯ แชตที่ได้ทั้งเงินและกล่อง

Line เป็นแอพฯ น้องใหม่ที่มีต้นฉบับจากเกาหลีแต่ปัจจุบันฮิตไปจนทั่วเอเชีย เชื่อว่ายอดผู้ใช้น่าจะเกิน 20 ล้านคนภายในปีนี้ยังแน่นอน เหตุผลประการสำคัญที่ Line สามารถแย่งยอดผู้ใช้มาจาก WhatsApp ได้เพราะมันฟรีและฟีเจอร์ที่เหนือกว่า WhatsApp หลายด้าน ซึ่งนอกจากความเสถียรและน่ารักของตัวการ์ตูนในสติ๊กเกอร์แล้ว ทาง Line ยังมีโมเดลการหารายได้ให้กับตัวเองอย่างชัดเจนอีกด้วย

ทางแรกคือ การขายสติ๊กเกอร์ ซึ่งได้รายได้จากการซื้อแต่ละครั้งชัดเจน และเมื่อเป็นสินค้าเสมือนจริงจึงไม่มีวันหมดอายุ ไม่มีการเสื่อมค่า ออกแบบครั้งเดียว เมื่อใดที่มีคนโหลดก็ได้รายได้อย่างต่อเนื่อง ถือเป็นธุรกิจ Long Tail อย่างแท้จริง

ทางที่สองคือ การเปิดบัญชีผู้ใช้ให้กับแบรนด์ หรือ คนดังต่างๆ (Official Accounts) เพื่อเป็นช่องทางสื่อสารกับลูกค้าหรือแฟนคลับโดยตรง โดยทาง Line จะเคลมว่าเป็นช่องทางการสื่อสารที่ถูกกว่าการส่ง SMS Marketing หลายเท่า

ทางที่ 3 คือ การทำระบบโฆษณาแนะนำให้ไปดาวน์โหลดแอพฯใหม่ๆ (Affiliate Marketing) ที่ถึงวันนี้จะมีแค่โฆษณาแอพฯ ในเครือ แต่ผู้เขียนเชื่อว่าในอนาคตอันใกล้จะมีอีกหลายแอพฯ จากค่ายอื่นๆ มาลงโฆษณาที่นี่อย่างแน่นอน

ส่วนช่องทางที่ 4 คือ การเดินตามรอย Angry Birds ปั้นสินค้าดิจิตอลจากสติ๊กเกอร์ในแอพฯ แชตให้กลายเป็นของใช้ประจำวัน และหารายได้จากการขายสินค้าและลิขสิทธิ์ในตัวการ์ตูนเหล่านี้นั่นเอง ไม่ว่าจะเป็น เสื้อยืด กรอบโทรศัพท์ กระเป๋า กระติกน้ำรูปการ์ตูนจากสติ๊กเกอร์ของ Line เอง ซึ่งรายได้ส่วนนี้จะถือเป็นรายได้ใหญ่ที่สุดของทาง Line

* สมรภูมิแอพฯแชต ใครกันจะเอาไปครอง

เมื่อต้องตอบคำถามสำคัญนี้ ผู้เขียนเชื่อว่าสำหรับตลาดไทย LINE ได้ใจชาวสยาม และชาวเอเชียในประเทศอื่นๆ แล้ว ไม่ว่าจะเป็น ญี่ปุ่น ไต้หวัน (สำหรับเกาหลีบ้านเกิดของ Line กลับโดนเจ้าตลาดอย่าง KakaoTalk คว้าที่ 1 ไป) แต่สำหรับตลาดใหญ่อย่างจีนแผ่นดินใหญ่ ต้องยกให้บริษัทเน็ตใหญ่ชอบโคลนนิ่ง ดัดแปลง จนได้ผลงานออกมาโดนใจผู้ใช้ชาวมังกรได้มากกว่า และวันนี้  WeChat (ชื่อเดิมคือ Weixin) ของเท็นเซ็นต์ ผู้ผลิตแอพฯ แชตดั้งเดิมอย่าง QQ จึงกลายเป็นผู้นำแอพฯ แชตในตลาดจีนไปเสียแล้ว เพราะเป็นแอพฯ เดียวที่รวมความสามารถของทุกแอพฯ ดังไว้ในแอพฯ เดียว ไม่ว่าจะเป็น Skype, WhatsApp, iMessage, Instagram, Google social Circles  นอกจากนี้ WeChat มีฟังก์ชั่น My Bottles โยนขวดใส่ถามคำถามเพื่อหาเพื่อนแชตแปลกหน้าได้ รวมถึงดึงพิกัด GPS เพื่อหาเพื่อนที่อยู่ในระแวกใกล้เคียงเพื่อแชตได้อีกด้วย

สำหรับที่อเมริกา เมื่อเช็กจากแอพฯ สโตร์แล้วพบว่าแอพฯ แชตอันดับหนึ่งยังเป็น WhatsApp, KIK Messenger, ส่วน Skype, Tango, Viber, Facebook Messenger ยังติดอันดับต้นๆ ด้วย

* คาดการณ์เทรนด์แอพฯ แชตยุคหน้า

            ปัจจุบันแอพฯ แชตส่วนใหญ่จะเน้นการสนทนาเฉพาะหมู่เพื่อน (ที่มีรายชื่อในสมุดโทรศัพท์) แต่แอพฯ แชตสำหรับคนแปลกหน้าก็กำลังมาแรง โดยเฉพาะกับการสุ่มแชตแบบเห็นหน้ากับคนที่เราไม่เคยรู้จักทั่วโลก Flikdate ก็ถือแอพฯที่น่าจับตามอง นอกจากนี้แล้วผู้เขียนยังเห็นว่าการเชื่อมโยงเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามายังแอพฯ ยังเป็นสิ่งที่ท้าทาย ไม่ว่าจะเป็นการนำระบบแปลงเสียงเป็นข้อความของ Siri รวมถึงระบบการแปลภาษาแบบเรียลไทม์ มาใส่ในแอพฯ แชตก็น่าจะเพิ่มอรรถรส และทำให้โลกของเราถูกเชื่อมโยงกันอย่างไร้พรหมแดนได้จริงๆ

ทำไมแอพฯ แชตมักใช้ไอค่อนสีเขียว?

คำถามนี้ผุดขึ้นในใจผู้เขียนเมื่อลงมือเขียนบทความนี้ จากที่สอบถามท่านกูรูก็ไม่พบคำตอบ จึงขอสันนิษฐาน 2 ประการ นั่นคือ การเดินตามรอยแอปเปิ้ล เพราะไอค่อน Message ของแอปเปิ้ลก็เป็นสีเขียว เมื่อคนเห็นไอค่อนแอพฯ แชตอื่นๆ ก็น่าจะสื่อได้เลยว่าเป็นแอพฯ สำหรับการแชต ส่วนประการที่สองคือ ความหมายดีๆ ของสีเขียว ที่ตามหลักจิตวิทยาแล้วจะสื่อถึง ความรักที่ไม่มีเงื่อนไข ความสามัคคี และการผ่อนคลาย ซึ่งก็ล้วนแต่เป็นประโยชน์ที่ผู้ใช้จะได้รับจาการเล่นแอพฯ แชตทั้งสิ้น